بخش ۱ — سناریوی واقعی: جلسهٔ گزارش و اصطلاحات قاطی
پارسا دو هفته است به تیم بازاریابی یک استارتاپ پیوسته. اولین جلسهٔ گزارش هفتگی:
«UTM کمپین spring دیده میشود، bounce روی landing بالاست، funnel signup ریزش دارد، Property جدید را چک کنید.»
پارسا یادداشت کرد ولی Session با User، Event با Conversion، و UTM با Property برایش قاطی بود. بعد از جلسه از مدیرش خواست یک cheat sheet یک‌صفحه‌ای — همان چیزی که این مقاله جمع می‌کند.
| اصطلاح در جلسه | سؤال پارسا | پاسخ یک‌خطی |
|---|---|---|
| Session | «User نیست؟» | یک دورهٔ تعامل — یک User چند Session دارد |
| UTM | «کجا تنظیم میشود؟» | پارامتر URL برای ردیابی کمپین |
| Funnel | «همان قیف فروش؟» | مراحل از ورود تا conversion |
| Property | «همان سایت؟» | واحد اندازهگیری در ابزار (مثلاً یک سایت/اپ) |
| Bounce | «همیشه بد؟» | نه — بستگی به intent صفحه دارد |
پارسا cheat sheet را چاپ کرد و کنار مانیتور گذاشت. جلسهٔ بعد ۱۵ دقیقه کوتاه‌تر شد — چون همه همان واژگان را می‌فهمیدند.
بخش ۲ — تحلیل دقیق‌تر: واژهنامه گروه‌بندی‌شده
این بخش مرجع سریع است — نه تعریف دانشگاهی. برای عمق هر موضوع، لینک مقالهٔ همان مسیر آموزشی آمده است.
گروه ۱ — پایه (شروع اینجا)
| اصطلاح | تعریف کوتاه | مقالهٔ عمیق |
|---|---|---|
| آنالیتیکس وب (Web Analytics) | اندازهگیری رفتار بازدیدکنندگان سایت | C1-01 |
| User (کاربر) | بازدیدکننده در طول زمان | C1-03 |
| Session (سشن) | یک دورهٔ تعامل پیوسته | C1-03 |
| Event (ایونت) | اقدام مشخص قابل‌ردیابی | C1-04 |
| Conversion (کانورژن) | رسیدن به هدف کسب‌وکار | C1-03 |
| Pageview | بارگذاری/دیدن یک صفحه | C1-04 |
گروه ۲ — ترافیک و رفتار
| اصطلاح | تعریف کوتاه | مقالهٔ عمیق |
|---|---|---|
| Bounce rate (نرخ پرش) | سشن تکصفحهای بدون تعامل بیشتر | C1-05 |
| Engagement / Engaged session | سشن با ماندگاری یا تعامل معنادار | C1-05 |
| Time on page | میانگین مدت ماندن در صفحه | C1-05 |
| Landing page | اولین صفحهٔ ورود در سشن | — |
| Traffic source / Medium | از کجا آمدند (گوگل، مستقیم، …) | C1-01 |
گروه ۳ — تبدیل و اندازهگیری
| اصطلاح | تعریف کوتاه | مقالهٔ عمیق |
|---|---|---|
| Funnel (قیف) | مراحل از awareness تا conversion | (C3 — بعد از این مسیر) |
| KPI | شاخص متصل به هدف کسب‌وکار | C1-06 |
| Metric | هر عدد اندازه‌گیری‌شده | C1-06 |
| Vanity metric | عدد فریبنده بدون اقدام | C1-06 |
| Goal | هدف formal در ابزار آنالیتیکس | C1-03 |
گروه ۴ — کمپین و ابزار
| اصطلاح | تعریف کوتاه |
|---|---|
| UTM | پارامترهای URL: utm_source, utm_medium, utm_campaign, … |
| Property | واحد اندازهگیری (یک سایت یا اپ در ابزار) |
| Tracking code / Tag | اسکریپت یا SDK نصب‌شده برای جمع‌آوری داده |
| Real-time report | دادهٔ لحظهای (برای تست نصب) |
| Segment | زیرمجموعهٔ کاربران/سشنها با فیلتر |
آمار واقعی
- Google Analytics Help واژه‌نامهٔ رسمی GA4 دارد — مرجع استاندارد صنعت برای spelling و تعریف.
منبع: Google Analytics Help — Glossary. - Forrester (۲۰۲۳) گزارش می‌دهد استانداردسازی terminology در تیم‌های analytics با بلوغ بالاتر ۴۰٪ هم‌راستایی گزارش بین واحدها را بهبود می‌دهد.
منبع: Forrester — The State Of Analytics, 2023.
بخش ۳ — نگاه تخصصی و منابع علمی
در پروژه‌های analytics بزرگ، Data Governance شامل واژه‌نامهٔ مشترک (Business Glossary) است — تا Product، Marketing و Finance یک عدد را با یک نام بشناسند.
ISO/IEC 11179 (metadata registries) چارچوب رسمی ثبت و تعریف داده را پیشنهاد می‌کند — در مقیاس enterprise.
منابع و رفرنس‌ها
- Google Analytics Help — Glossary / GA4 key terms.
- Forrester. The State Of Analytics, 2023.
- Kaushik, A. Web Analytics 2.0. Wiley.
- ISO/IEC 11179 — Metadata registries (چارچوب مفهومی).
- W3C — Web Analytics Definitions (مرجع تاریخی صنعت).
قدم بعدی
تبریک — دستهٔ مبانی آنالیتیکس وب (C1) را کامل کردید. قدم بعدی: اتصال آنالیتیکس به سئو و رشد ترافیک ارگانیک.
چطور با داده‌های آنالیتیکس ترافیک ارگانیک را بالا ببریم
در ادامهٔ مجموعه یاد می‌گیرید چطور ابزار مناسب را انتخاب کنید — بدون عجله برای خرید.
